Nijmegen stond in september 1944 centraal in Operatie Market Garden. Geallieerde luchtlandingstroepen en grondtroepen wilden via bruggen, waaronder de Waalbrug in Nijmegen, snel doorstoten richting Duitsland. Op 20 september 1944 dwongen Amerikaanse militairen een oversteek van de Waal bij Lent en wisten later die dag de Waalbrug in te nemen. Het doel was de weg naar Berlijn te openen via Arnhem, maar daar stokte de aanval. Nijmegen werd daarna frontstad; beschietingen vanaf de noordkant van de Waal hielden nog maanden aan.
Waalbrug Nijmegen veroverd 20 september
De gevechten bij de Waalbrug bepaalden de Nijmeegse fase van Market Garden. Overdag staken Amerikaanse troepen bij Lent de Waal over in kleine boten, onder zwaar vuur. Diezelfde avond werd de Waalbrug vanuit de Nijmeegse kant ingenomen, waardoor verkeer richting Arnhem weer mogelijk werd. Rond het Valkhof en in de Benedenstad liepen de schermutselingen hoog op. Huizen en straten in het centrum raakten beschadigd door granaten en mitrailleurvuur, terwijl brandweer en geneeskundige diensten in de stad vol aan de bak moesten.
Hoewel Nijmegen op 20 september bevrijd was, bleef de noordelijke oever onrustig. Duitse eenheden bleven actief in de Betuwe, waardoor Nijmegen een kwetsbare frontlocatie bleef tot begin 1945. Bewoners in wijken aan de rivier, zoals in de Benedenstad en langs de Waalkade, hadden te maken met inslagen en uitgaansverboden. De Waalbrug zelf bleef militair van belang voor bevoorrading. De mislukking bij Arnhem betekende dat Market Garden het einddoel niet haalde, maar de Nijmeegse bruggen bleven onmisbaar in de verdere strijd.
De Oversteek en herdenking in Lent
De in 2013 geopende brug De Oversteek tussen Nijmegen-West en Lent herinnert aan de gevaarlijke Waaloversteek van 20 september 1944. Langs de brug staan 48 lichtmasten die elke avond na zonsondergang één voor één aangaan, ter nagedachtenis aan de 48 omgekomen Amerikaanse soldaten bij de oversteek. Sinds 2014 wordt bij zonsondergang dagelijks de Sunset March gelopen. De route volgt de verlichting op de brug en eindigt aan de Lentse kant, vlak bij de plek waar destijds de boten vertrokken.
Ook rond de Waalbrug en bij het Valkhof zijn sporen en panelen die de Nijmeegse episode van Market Garden uitleggen. In september is er extra aandacht voor de gebeurtenissen van 1944, onder meer bij de bruggen en aan de rivierzijde van Lent. Voor wie het verhaal wil beleven, is de Sunset March laagdrempelig: elke dag, bij elke zonsondergang, gaat de tocht door. Vanavond opnieuw. Dat maakt de geschiedenis van Market Garden in Nijmegen tastbaar, precies op de plek waar het toen gebeurde.