Een rechter heeft geoordeeld dat het gebruik van speciaal aangelegde mountainbikepaden in beschermde natuur zonder natuurvergunning in strijd is met de wet. Dat kan ook de routes rond Nijmegen raken, zoals in Heumensoord en de bossen bij Groesbeek (gemeente Berg en Dal). De kern: niet alleen het aanleggen, maar ook het rijden op zulke paden kan een vergunning vereisen op basis van de Wet natuurbescherming. In en om Nijmegen liggen meerdere gemarkeerde MTB-routes in en langs natuurgebieden die door terreinbeheerders zoals Staatsbosbeheer worden beheerd.
Heumensoord en Groesbeekse bos
Heumensoord ligt tussen Nijmegen en Malden (gemeente Heumen) en is een groot bosgebied dat veel gebruikt wordt door wandelaars, hardlopers en mountainbikers. Het gebied wordt beheerd door Staatsbosbeheer. Er liggen onverharde paden en in delen gelden toegangsregels via borden aan ingangen aan onder meer de Scheidingsweg en de Malderburchtstraat. Juist in zulke natuurgebieden speelt de vraag of recreatieve routes, zoals MTB-tracks, een natuurvergunning nodig hebben.
Ook ten oosten van Nijmegen liggen populaire trajecten, bijvoorbeeld in het Groesbeekse Bos en rond de Duivelsberg in de gemeente Berg en Dal. De omgeving van Groesbeek en Berg en Dal kent veel reliëf en onverharde paden, waardoor het gebied geliefd is bij mountainbikers uit Nijmegen-Oost, Heyendaal en de Benedenstad. Als de rechter stelt dat gebruik van aangelegde MTB-paden zonder vergunning onrechtmatig is, kan dit soort trajecten moeten worden getoetst aan de Wet natuurbescherming.
Natuurvergunning en bevoegd gezag
Voor activiteiten die mogelijk effect hebben op beschermde natuur geldt de Wet natuurbescherming. In Gelderland is de provincie het bevoegd gezag voor natuurvergunningen. Dat betekent dat routes in of langs beschermde gebieden in en rond Nijmegen, zoals Heumensoord en delen van Berg en Dal, mogelijk een provinciale vergunning nodig hebben als ze verstoring of verslechtering kunnen veroorzaken. Beheerders zoals Staatsbosbeheer en gemeenten stemmen het dagelijks gebruik vaak af via beheerplannen en toegangsregels op locatie.
Voor recreanten in Nijmegen blijft de basisregel: houd je aan gemarkeerde paden en de borden met toegangsregels. In Heumensoord en op toegangen bij Malden en Hatert staan die borden zichtbaar. Wie wil weten welke regels gelden voor natuur en recreatie kan terecht bij de gemeente via nijmegen.nl. Als beheerder of organisator een route aanlegt of onderhoudt, kan een natuurtoets nodig zijn richting de provincie Gelderland.
Mogelijke gevolgen en vervolgstappen
De uitspraak zet de lat voor handhaving en vergunningen hoger: gebruik van een aangelegd MTB-pad in beschermd gebied valt niet vanzelf onder “toegestaan gebruik”. In de regio Nijmegen ligt het voor de hand dat terreinbeheerders hun dossiers nalopen: waar liggen aangelegde MTB-secties, welke natuurwaarden spelen er, en is er een geldige vergunning? Daarbij kan onderscheid ontstaan tussen paden binnen en buiten beschermde zones in Heumensoord en in de bossen bij Groesbeek en Berg en Dal.
Voor Nijmegenaren die veel rijden in Heumensoord, Nijmegen-Oost of richting Berg en Dal is vooral van belang of er tijdelijke route-aanpassingen of afsluitingen komen tijdens zo’n toetsing. Eventuele wijzigingen moeten openbaar worden gemaakt, bijvoorbeeld via gemeentelijke bekendmakingen of borden ter plaatse aan de Scheidingsweg, de Graafseweg-zij-ingangen of bij startpunten in Groesbeek. Zodra beheerders of overheden lokale besluiten publiceren, volgt een planning met termijnen voor aanpassing of herstel van routes.